Er is weer leven in de brouwerij - PZC Wonen (2004)
Westdorpe was een eeuw geleden onlosmakelijk met bier verbonden. Het Westdorpse grondwater was van zeer goede kwaliteit en leende zich uitstekend voor het brouwen van bier. Het dorp telde begin vorige eeuw zelfs drie brouwerijen: De Duif (1898-1935), De Witte Leeuw (1914-1959) en de Volharding (1905-1965).
Alleen het gebouw van De Volharding, aan de Graafjansdijk, is bewaard gebleven. De koeltoren is al van ver te zien en vormt als het ware een baken in het landschap. De brouwerij staat beter bekend onder haar andere naam: (Beiersch Bierbrouwerij) Van Waes-Boodts. Ze werd in 1905 opgericht door Emile van Waes en zijn brouw Clothilde Boodts. Van Waes-Boodts was een zeer gewild bier en was, behalve als pils, ook te krijgen als oud-bruin en bockbier. De bierwagen van De Volharding reed door heel Nederland, van Den Bosch tot Utrecht en van Rotterdam tot Leiden. In de brouwerij werden drie duizend flesjes per uur gevuld. Dat is 20.000 hectoliter per jaar.
Statig
Van Waes-Boodts was niet alleen de grootste Westdorpse bierbrouwerij, maar bleef ook het langst bestaan. In 1965 werd de brouwerij gesloten. Er wordt gezegd dat dit kwam omdat overgestapt moest worden van grondwater op leidingwater en dat bleek te duur.
De gebouwen deden na de sluiting nog een paar jaar dienst als opslagdepot voor Amstel en werden daarna voor allerhande doeleinden gebruikt. Als laatste werd het complex gebruikt als opslagloods en sorteerhal voor aardappelen van een plaatselijk boerenbedrijf. In 1988 werd daarmee gestopt en stond de brouwerij leeg en te koop. Het verval zette snel in. Hoewel in 1988 de koeltoren en later voorgevel van de brouwerij door de Rijksdienst voor de Monumentenzorg werd aangemerkt als beschermd monument, zou Westdorpe de laatste herinnering aan de biergeschiedenis toch kwijtraken als er niet zou worden ingegrepen. De familie Van Bree nam die handschoen in 2000 op. “We waren niet eens echt op zoek naar iets anders, maar we waren wel altijd geïnteresseerd in een mooie woonlocatie. Toen kwam de brouwerij voorbij en tja, een mooie locatie is er niet in Westdorp”, zei Nancy van Bree.
?De brouwerij ligt aan het eind van een lange oprijlaan aan de Graafjansdijk. Het sierhek vermeldt nog altijd met krulletters De Volharding en links voor het complex staat een statig woonhuis waarin nog steeds een erfgenaam van Emile van Waes woont. De achterzijde van het complex kijkt uit over de uitgestrekte polder die wordt doorsneden door Tractaatweg.?Last van het verkeer is er allerminst, de weg ligt op zo’n afstand dat de auto’s wel Dinkytoys lijken. Als Nancy bij de ondertekening van het koopcontract had geweten wat ze nu weet, had ze de handtekening misschien wel nooit gezet. Pas drie jaar na de koop kon worden begonnen met de sloop van de vervallen bijgebouwen en ruim een half jaar later ging de verbouwing uiteindelijk van start. Enorm vele tijd werd noodgedwongen gespendeerd aan overleg met de Rijksdienst voor Monumentenzorg. Elke wens, idee, visie, of subsidieaanvraag van de familie Van Bree moest worden getoetst. De wettelijk vastgestelde tijd (weken) die de rijksinstelling had om brieven te beantwoorden werd ook tot op de dag benut.
Uniek project
De toenmalige gemeente Sas van Gent was echter zeer gecharmeerd van de plannen en zegde toe mee te willen werken. De provincie had Sas al laten weten dat de woning en de vier appartementen niet van het beschikbare woningcontingent zouden worden afgesnoept. De verbouwing werd aangemerkt als ‘uniek project’ waardoor kostbare contingenten werden bespaard. In september 2003 werd begonnen met de verbouwing van de brouwerij. Alles mocht wijken, behalve de voorgevel. Daar heeft de familie zich ook netjes aan gehouden, met als resultaat dat nu enkel op de voorgevel staat te lezen “Van Waes-Boo…’ De ‘dts’ stond op een bijgebouw en dat mocht wel worden gesloopt. Het liefst had Nancy gezien dat de gevel netjes zou worden gezandstraald, maar dat ging mooi niet oor. “De gevel moet precies zo blijven als ‘ie is. Dus inclusief bladderende verf en roestige muurankers. In het beging vond ik het vreselijk dat we met een ‘lelijke’ gevel kwamen te zitten, maar nu vind ik het eigenlijk wel veel uitstraling hebben.” Van Bree nam de Vlaamse architect Frank Gruwez in de arm die precies aanvoelde wat de familie met de brouwerij voor ogen had. De klus wordt geklaard door meerdere aannemers, die elk vanwege hun eigen specialisme zijn aangetrokken. Het echtpaar stuurt al die werklieden zelf aan. Nancy: “Dat kost veel tijd, maar het resultaat is dan ook perfect.” De oude kozijnen werden allemaal vervangen door nieuwe raamkozijnen in dezelfde stijl. De horizontale vlakken vallen daarbij op. Nancy: “Wat nu ramen zijn, waren vroeger de laaddeuren. De bierwagens werden via deze deuren gevuld.” Binnen is er niet smeer wat herinnert aan de oude brouwerij. Enkel de kelder, waar destijds de fustenvullerij was ondergebracht, is origineel. Daar is te zien hoe de rest van het huis rust op oude prachtige gietijzeren steunpilaren. Jos: “Vroeger werd aandacht besteed aan zelfs de kleinste details van een bouwwerk. Dat zie je tegenwoordig niet meer.” In de nieuwe entree valt meteen de trappartij op, waarbij men tot in de nok van het gebouw kan kijken. Architect Gruwez heeft in de woning gebruik gemaakt van twee ‘assen’. Er zijn twee doorkijkjes in het huis gemaakt waardoor altijd contact is met buiten. Het hoogteverschil is opgevangen met een overdekt terras aan de achterzijde en trapjes naar de keuken. Boven zijn vijf slaapkamers en twee badkamers. Genoeg voor het gezin met drie kinderen en eventueel nog een logé.
Koeltoren
In de koeltoren komen vier appartementen. Vooral het bovenste appartement wordt zeer bijzonder. Het dak is namelijk gedeeltelijk van glas. Dat is nu al zo in de oude situatie en zal ook weer terugkomen na de restauratie en verbouwing. Ook de koeltoren is aangemerkt als beschermd monument en de Van Brees wachten nog tot ze van de Rijksdienst te horen krijgen wat er met de buitenmuur mag gebeuren. Nancy: “Er is sprake van betonrot en er zijn hele stukken steen uit de gevel. Het is afwachten wat we daar aan mogen doen en zelf of dat mag. De tekeningen voor het interieur zijn goedgekeurd, nu de gevel nog.” Zeker is dat op het dak van de koeltoren de naam Van Waes-Boodts tot in de verre omtrek te zien zal blijven. De witgekalkte letters van beton blijven nu (allemaal) wel behouden. ?De appartementen in de koeltoren worden waarschijnlijk niet verkocht. Nancy: “Voor een gezin is het net iets te klein, maar de appartementen zouden perfect zijn voor de verhuur. Dan mik ik op grote bedrijven als Dow die tijdelijk een onderkomen zoeken voor hun personeel.”
De familie zelf hoopt kerstmis te kunnen vieren in hun nieuwe huis. Met ‘volharding’ wordt dagelijks gewerkt aan de woning.
Tekst: Sheila van Doorsselaer
?PZC _wonen : zaterdag 24 juli 2004
